Szczegółowe badanie mózgu i ośrodkowego układu nerwowego dziecka
Szanowna Pacjentko,
Lekarz prowadzący ciążę lub specjalista diagnostyki prenatalnej zalecił wykonanie neurosonografii płodu. Rozumiemy, że skierowanie na dodatkowe badanie może budzić niepokój. W większości przypadków neurosonografia wykonywana jest po to, aby dokładniej ocenić rozwój mózgu dziecka, potwierdzić prawidłowy obraz lub wyjaśnić wątpliwości pojawiające się podczas rutynowego badania USG. Samo skierowanie na badanie nie oznacza, że u dziecka stwierdzono wadę rozwojową.
Wady wrodzone układu nerwowego – jaki to problem?
Według Europejskiego Rejestru Wad Wrodzonych (EUROCAT) wady ośrodkowego układu (OUN) zajmują czwarte miejsce pod względem częstości występowania. Długofalowe badania dzieci sugerują, że częstość występowania może być znacznie większa i dotyczyć 1 dziecka na 100 urodzonych, a objawy mogą pojawić się w różnych okresach życia. Mózg rozwija się od wczesnego rozwoju zarodkowego (od 3 tygodnia po zapłodnieniu) do dorosłości. Wady OUN mogą ujawnić się w każdym okresie ciąży, ponieważ mózg podlega bardzo dynamicznym procesom rozwoju w okresie ciąży. Nie zawsze daje nam się ustalić przyczyny nieprawidłowego rozwoju mózgu. Wiemy, że część spowodowana jest czynnikami genetycznymi a część zadziałaniem czynnika, który uszkadza prawidłowo rozwijający się mózg (czynniki fizyczne – promieniowanie jonizujące, czynniki chemiczne – leki, alkohol, czynniki infekcyjne). Niektóre z wad OUN możemy rozpoznać już w I trymestrze ciąży, ale część możliwa jest do rozpoznania dopiero w II, a nawet w III trymestrze ciąży.
Jakie mogą być następstwa wady mózgowia?
Konsekwencje tych nieprawidłowości mogą być poważne i istotnie wpłynąć na rozwój dziecka i funkcjonowanie rodziny. Nie zawsze wada ośrodkowego układu nerwowego skutkuje nieprawidłowym rozwojem dziecka, a prawidłowa budowa układu nerwowego go nie gwarantuje. Pomimo, iż wady OUN to nieodwracalne uszkodzenia, badania wskazują, że wczesne wdrożenie terapii może w istotnym stopniu poprawić stan funkcjonalny i rozwój dziecka. Pozwala także na objęcie opieką psychologiczną rodziny dziecka co ma kluczowe znaczenie dla
kształtowania optymalnych warunków środowiskowych jego rozwoju. Objawy uszkodzenia OUN mogą być różnego stopnia – od zaburzeń nastroju (labilność emocjonalna, nadreaktywność, impulsywność, zaburzenia ze spektrum autyzmu), poprzez zaburzenia funkcji nerwów czaszkowych (dysfagia- zaburzenia połykania, zaburzenia mowy) i zaburzenia psychiatryczne aż po mózgowe porażenie dziecięce.
Dlaczego warto wykonać badanie neurosonograficzne w ciąży?
• Wyłonienie płodów wymagających dokładnie diagnostyki w ciąży
• Wyłonienie grupy dzieci wymagających dokończenia diagnostyki
po urodzeniu po rozpoznaniu prenatalnym wady
• Objęcie właściwą opieką dzieci z wadą OUN po urodzeniu
• Identyfikacja i właściwa klasyfikacja wady na etapie prenatalnym pozwala na objęcie opieką psychologiczną rodziny dziecka co ma kluczowe znaczenie dla kształtowania optymalnych warunków środowiskowych jego rozwoju
• Wady OUN to nieodwracalne uszkodzenie mózgu, ale badania wskazują, że wczesna interwencja terapeutyczna może w istotnym stopniu poprawić stan funkcjonalny pacjenta
• Dziecko od narodzin jest pod właściwą opieką wielospecjalistyczną, ma wykonaną niezbędną diagnostykę i
wdrożoną rehabilitację
Jakie są możliwości prenatalnego badania mózgu płodu?
Badanie przesiewowe, takie, któremu poddawany jest każdy płód opiera się na zbadaniu mózgowia, jego części, w trzech płaszczyznach a kręgosłupa w jednej płaszczyźnie. To pozwala na wykrycie do 80% nieprawidłowego obrazu OUN, ale nie zawsze na poprawną klasyfikacje wady. W sytuacji wątpliwości, niejasnego obrazu lub podejrzenia/rozpoznania wady konieczne jest dokładne zbadanie OUN w celu określenia rodzaju wady, wykluczenia dodatkowych nieprawidłowości, ustalenia dalszej diagnostyki w czasie ciąży i po urodzeniu dziecka.
Takie badanie nazywa się neurosonografią. Badanie neurosonograficzne polega na uzyskaniu dodatkowych
licznych przekrojów, płaszczyzn i obejrzeniu wielu małych struktur w OUN kręgosłupa i rdzenia kręgowego (z wykorzystaniem różnych technik obrazowania trójwymiarowego). Skuteczność tego badania sięga 95% – wykrycie i prawidłowe nazwanie wady. W kilku procentach możemy spotkać się z trudnościami w określeniu rodzaju wady, wtedy z pomocą przychodzi badanie rezonansem magnetycznym.
Czym jest neurosonografia?
Neurosonografia jest najbardziej szczegółowym badaniem ultrasonograficznym mózgu płodu wykonywanym w czasie ciąży. Stanowi rozszerzenie standardowego badania prenatalnego i umożliwia bardzo dokładną ocenę rozwoju ośrodkowego układu nerwowego. Badanie wykonywane jest zgodnie z aktualnymi zaleceniami międzynarodowych towarzystw naukowych zajmujących się diagnostyką prenatalną.
Kiedy zaleca się wykonanie badania?
Najczęstsze wskazania obejmują:
• podejrzenie nieprawidłowości podczas rutynowego badania USG,
• poszerzenie komór mózgu,
• podejrzenie wad mózgu lub czaszki,
• Podejrzenie wad kręgosłupa i agenezji ciała modzelowatego
• zakażenia przebyte w czasie ciąży (np. cytomegalia, toksoplazmoza),
• nieprawidłowy wynik badań genetycznych, nieprawidłowy wynik MRI płodu
• wady innych narządów płodu,
• ciąże bliźniacze z powikłaniami,
• kontrolę wcześniej rozpoznanych zmian.
• Wywiad rodzinny wad OUN
Co dokładnie oceniamy?
Podczas badania analizowane są między innymi:
✓ sklepienie czaszki
✓ półkule mózgowe
✓ komory boczne
✓ komora III i IV
✓ przegroda przezroczysta
✓ ciało modzelowate
✓ wzgórza
✓ jądra podstawy
✓ pień mózgu
✓ móżdżek
✓ robak móżdżku
✓ zbiornik wielki
✓ bruzdy i zakręty mózgu
✓ sploty naczyniówkowe
✓ naczynia mózgowe
✓ kręgosłup płodu
W razie potrzeby oceniane są również twarz, oczodoły oraz inne narządy dziecka. Szczególne znaczenie ma dokładna ocena robaka móżdżku i tylnego dołu czaszki . Odkręca się również ocenę dojrzewania kory mózgu – jest to jeden z najlepszych markerów zaburzeń migracji neuronalnej . Badane. 3D w neurosonografii poprawia orientacje , umożliwia idealne przekroje , pomaga ocenić ciało modzelowate i tylny dół czaszki oraz ułatwia ocenę kręgosłupa
Jakie nieprawidłowości można wykryć?
Neurosonografia umożliwia rozpoznanie lub wykluczenie wielu wad rozwojowych mózgu, między innymi:
• poszerzenia układu komorowego,
• wodogłowia,
• nieprawidłowości ciała modzelowatego,
• wad tylnego dołu czaszki,
• Malformacja Dandy’ego-Walkera,
• torbieli wewnątrzczaszkowych,
• zaburzeń rozwoju kory mózgowej,
• zaburzeń migracji neuronów,
• zmian po zakażeniach wewnątrzmacicznych,
• zmian niedokrwiennych lub krwotocznych,
• wad cewy nerwowej.
Jak przebiega badanie?
Badanie wykonywane jest przez powłoki brzuszne.
W niektórych przypadkach lekarz może zaproponować badanie przezpochwowe, które pozwala jeszcze dokładniej ocenić wybrane struktury mózgu. Badanie jest bezbolesne i nie wymaga znieczulenia.
Czy badanie jest bezpieczne?
Tak.
Badanie wykorzystuje fale ultradźwiękowe i jest uznawane za bezpieczne zarówno dla mamy, jak i dla dziecka.
Nie wykorzystuje promieniowania rentgenowskiego.
Czy wynik jest ostateczny?
Rozwój mózgu trwa przez całą ciążę. Z tego powodu niektóre zmiany mogą ujawnić się dopiero w późniejszym okresie ciąży. Pomimo bardzo wysokiej czułości diagnostycznej żadne badanie USG nie pozwala wykryć wszystkich możliwych wad rozwojowych.
Czy mogą być potrzebne dodatkowe badania?
W niektórych przypadkach lekarz może zalecić:
• kontrolną neurosonografię,
• rezonans magnetyczny płodu,
• badania genetyczne,
• diagnostykę zakażeń wewnątrzmacicznych,
• konsultację genetyczną,
• konsultację neurologiczną lub neurochirurgiczną po urodzeniu dziecka.
• MRI nie jest badaniem pierwszego wyboru . Powinno:
> odpowiadać na konkretne pytanie po badaniu usg neurosonografii
> uzupełniać badanie USG
> być wykonywane przez doświadczony zespół
Wg ISUOG , jeśli neurosonografia została wykonana prawidłowo przez
eksperta, MRI jest potrzebne jedynie w około 7-15% przypadków
Jak przygotować się do badania?
Badanie nie wymaga specjalnego przygotowania.
Prosimy zabrać:
• kartę przebiegu ciąży,
• wcześniejsze wyniki badań USG,
• wyniki badań prenatalnych,
• wyniki badań laboratoryjnych,
• dokumentację dotyczącą ewentualnych hospitalizacji lub konsultacji specjalistycznych.
Najczęściej zadawane pytania
Czy neurosonografia zastępuje badanie połówkowe?
Nie. Jest to badanie uzupełniające, koncentrujące się na szczegółowej ocenie mózgu płodu.
Czy badanie boli?
Nie. Jest całkowicie bezbolesne.
Czy mogę przyjść z osobą towarzyszącą?
Tak, o ile pozwalają na to organizacja pracy poradni oraz obowiązujące zasady bezpieczeństwa.
Czy otrzymam opis badania?
Tak. Po zakończeniu wizyty lekarz omówi wynik oraz przekaże szczegółowy opis badania wraz z dalszymi zaleceniami.
Nasza misja
W Centrum Medycznym AD CLINIC wierzymy, że przyszli rodzice zasługują nie tylko na nowoczesną diagnostykę, ale również na spokojną rozmowę, rzetelne wyjaśnienie wyniku oraz wsparcie w
podejmowaniu dalszych decyzji. Każde badanie wykonujemy z najwyższą starannością, zgodnie z aktualną wiedzą medyczną i obowiązującymi standardami diagnostyki prenatalnej.